Günümüzde işletmeler, satışları ya da üretimi arttırmak amacıyla mali yönden güçlü olmaya çalışırken bir yandan da giderleri minimize etme yolunu tercih etmektedir. İşletmelerdeki en önemli gider kalemlerinin başında personel giderleri gelmektedir. İşletmenin personele ödediği maaşın yanı sıra SGK’ ya ödenen sigorta primleri de önemli bir gider kalemi olarak karşımıza çıkmaktadır.

İşletmede istihdamın artması veya asgari ücretin yükselmesine bağlı olarak sigorta prim ödemeleri ciddi tutarlara ulaşabilmekte, bu durum İşletmeleri, sigorta prim ödemlerini yasal çerçeve içerisinde nasıl azaltabilecekleri noktasında arayışa itmektedir. Bu noktada SGK’nın hali hazırda uygulamada olan sigorta prim teşvik/destek ve indirimleri büyük önem taşımaktadır.

İşletmenin çalışanları için farklı kanuni düzenlemelerle hayata geçirilen sigorta prim teşvik/destek ve indirimlerden azami düzeyde yararlanıyor olması, ödenecek sigorta prim tutarlarında İşletme lehine ciddi düşüşleri beraberinde getirecektir.

Sigorta prim teşvik/destek ve indirimleri, ülkemizde farklı zamanlarda çıkan farklı kanuni düzenlemelerle hayata geçirilmiş olup bu durum her bir sigorta prim teşviki/desteği için gerek işyeri yönünden gerekse çalışan yönünden o teşvike/desteğe özel şartlarının sağlanma zorunluluğu beraberinde getirmiştir.

Mevcut uygulamada her bir sigorta prim teşvik/destek ve indirimlerinin, çalışan ve işyeri bakımından farklı farklı şartlar öngörmesi, öncelikle teşvik kapsamında sigortalı bildirilebilecek çalışan istihdamı ve bu kapsamda bildirilecek çalışanların her ay SGK’ya doğru kanun numarası ile beyan edilmesi noktasında işyerlerini zorlamaktadır. Her ne kadar sigorta prim teşvikleri için İşletmelerin bilgisayar programları aracılığı ile destek aldıkları dikkate alınsa da teşvik şartlarının sağlanması, doğru teşvik kodu ile bildirim yapılması ve teşvik sürelerinin kaçırılmaması hususları İşletmelerin aşırı dikkat ve emek verdikleri insan kaynakları süreçleri olarak karşımıza çıkmaktadır.

İşletmelerin, sigorta prim giderlerini ciddi oranda düşürecek sigorta prim teşvik/destek ve indirimlerden doğru şekilde ve maksimum düzeyde faydalanmak için harcadıkları emek ve zaman dikkate alındığında; yararlanılan sigorta prim teşviklerinin ilgili mevzuatta yasaklanmış fiiller nedeniyle kaybedilmesi ve faydalanılan sigorta prim teşvik tutarlarının gecikme zammı ile birlikte SGK’ya geri ödenmesi durumunda kalınmaması için sigorta prim teşvikleriyle ilgili beyan süreçlerinin dikkatli yürütülmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, sigorta prim teşvik/destek uygulamalarına ilişkin kanun maddeleri ve uygulama genelgelerinde hangi durumlarda yararlanılan sigorta prim teşvik/destek ve indirimlerin iade edileceği hususlarına yer verildiğini hatırlatarak İşletmelerin teşviklerden/desteklerden yararlandıkları sürece bu tür yasaklı eylemlerden uzak durması gerekecektir.

Bu konuyla ilgili olarak günümüzde uygulamaya devam edilen sigorta prim teşvik/destek ve indirimler neredeyse tamamı için geçerli olacak şekilde; İşletmede kayıt dışı yani sigortasız işçi çalıştırıldığın tespit edilmesi yararlanılan teşviğin ya da desteğin gecikme zammı ile iadesini gerektiren en başta gelen mevzuata aykırı durum olarak çalışma hayatında bilinmektedir.

Ancak kayıt dışı/ sigortasız işçi çalıştırmanın tespit edilmesi durumunun yanı sıra sigorta prim teşvik ve desteklerinin iptalini ve gecikme zammı ile geri ödenmesine sebep olacak bir hususu daha İşverenlerimize hatırlatmak isteriz. O da İşletmede fiili çalışmaya dayanmayan sahte sigortalılık bildirimin tespit edilmesidir.

Sosyal güvenliğin temel prensibi olarak bir kişinin bir işyeri üzerinden sigortalı bildirilebilmesi için öncelikle kişinin fiilen o işyerinde bir çalışmasının olması gerekmektedir. Bir başka ifade ile fiilen yani gerçek bir çalışma olmadan bir kişinin bir işyerinden kağıt üzerinde çalışıyor gibi gösterilip sigortalı bildirilmesi sahte sigortalılık olarak kabul edilmekte olup kayıt dışı /sigortasız çalıştırma durumu gibi çalışma mevzuatımızda suç olarak kabul edilmektedir. 

Sahte sigortalılık durumunun tespiti kayıt dışı/sigortasız çalışma tespitinde olduğu gibi İşletmenin yararlandığı sigorta prim teşviklerinin/desteklerinin iptali, gecikme zammı ile birlikte iadesi ve teşviklerden/desteklerden İşletmenin bir süre yasaklanması yaptırımlara neden olmaktadır.

Çalışma hayatında karşılaştığımız örneklerde sahte sigortalılığın, işyeri sahibi ya da ortaklarının eş, çocuk, anne-baba, kardeş vb. akrabalarının veya 3.kişilerin sigortalılıktan kaynaklı haklardan yararlanabilmeleri adına, fiilen işyerinde çalışmamalarına rağmen sigortalı bildirilmesi olarak karşımıza çıktığı görülmekte olup bu durumun, şikayet veya genel denetimlerde tespiti halinde yukarıda bahsettiğimiz işyerinin yararlandığı sigorta prim teşvik/destek ve indirimlerin iadesine yol açacağı dikkate alındığında İşletme aleyhine ne kadar büyük bir riskin göze alındığı daha iyi anlaşılacaktır. Sadece bununla kalmayıp,

• 5510 sayılı Kanunun 102 inci maddesi uyarınca işyeri kayıtları geçersiz kabul edilerek idari para cezası ile karşı karşıya kalınır,
• Yine işveren tarafından ödenen primlerde Borçlar Kanunu md.61/66 uyarınca Kuruma irat kaydedilir,
• Sahte sigortalıyı SGK’ya bildiren işveren hakkında da TCK md. 343 uyarınca Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulur,
• Sahte sigortalı bildirimlerinde sorumluluğu tespit edilen meslek mensupları (serbest muhasebeci ve mali müşavirler) da işveren ile birlikte sorumlu tutulmakta,
• Çalışmaları fiili olmadığı halde SSK’ya bildirilen kimsenin çalışmaları tespit halinde iptal edilmektedir. 
• Şayet kişi ilk defa Kuruma tescil ettirilmişse sigorta sicil numarası da iptal edilmektedir. 
• Kişi emekli olmuşsa kendisine Kurumca bağlanan aylık veya gelirler iptal edilmekte ve yasal faizi ile kendisinden geri talep edilmektedir.