SGK tarafından yapılan asgari işçilik incelemelerinde, bir işin yürütülmesi için gerekli olan en az sigortalı sayısı, sigorta primine esas kazanç tutarı ve çalışma süresi hesaplanmaktadır. 

Özel nitelikteki inşaat işyerlerine ilişkin asgari işçilik tutarı hesaplamalarında Yapı Yaklaşık Birim Maliyetlerinden yola çıkarak hesaplama yapılmaktadır.

Asgari İşçilik Değerlendirmesi Nasıl Yapılmaktadır?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Asgari İşçilik Uygulaması ve Uzlaşma” başlıklı 85. maddesinde: “… özel nitelikteki inşaat işlerinden dolayı bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı Kurumca araştırılır” hükmü ile,

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin “Özel Nitelikteki İnşaatlarda Araştırma ve Re’sen Yapılacak İşlemler” başlıklı 111. Maddesinde: “Gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği haiz olmayan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan özel nitelikteki inşaat işyerleri hakkında ünitece yapılacak araştırma; inşaat maliyetine Kurumca yayımlanan tebliğ ile belirlenen asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle yapılır.

Bina maliyeti, belediyeler, valilikler ve ruhsat vermeye yetkili diğer makamların vermiş olduğu inşaatın ruhsatnamesinde yazılı bulunan, ruhsatnamesi yoksa ünitece tespit edilecek yüzölçümü ile birim maliyet bedelinin çarpımı suretiyle bulunacak tutar üzerinden hesaplanır.

Birim maliyet bedelleri, her yıl inşaatın sınıfı ve grubuna göre Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilerek Kurumca özel nitelikteki inşaat işyerlerinin asgari işçilik uygulamasında esas alınır” hükmü mevcuttur.

Buna göre,

• Özel nitelikteki inşaat işyerleri hakkında ünitece yapılacak araştırma; inşaat yaklaşık maliyetine asgari işçilik oranının %25 eksiği uygulanmak suretiyle yapılmakta,
• Bina yaklaşık maliyeti, belediyeler, valilikler ve ruhsat vermeye yetkili diğer makamların vermiş olduğu inşaatın ruhsatnamesinde yazılı bulunan, ruhsatnamesi yoksa SGK tarafından tespit edilecek yüzölçümü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen yapı birim maliyet bedelinin çarpımı suretiyle bulunacak tutar üzerinden hesaplanmakta,
• Başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaatın maliyetinin hesaplanmasında o yıl için tespit edilen, başladığı yıldan sonraki yıllarda bitirilmiş inşaatın maliyetinin hesabında ise bitirildiği yıldan önceki yıla ait birim yapı birim maliyet bedeli esas alınarak asgari işçilik uygulaması yapılmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında aşağıda, 2-C sınıfında 10.000 m2’lik bir sanayi yapısının asgari işçilik değerlendirmesi inşaatım bitim tarihlerine göre karşılaştırmalı olarak yapılmıştır.

Özel bina inşaatlarında işin başlama tarihi ile işin bitim tarihleri önemlidir. Özellikle inşaatın bitiminde takvim yılı esas alındığından aynı yıl içinde başlayıp aynı yıl içerisinde bitirilen inşaatlarda o yılın birim maliyeti esas alınırken, takip eden yıllarda bitirilen inşaatlarda ise bir önceki yılın birim maliyeti esas alınıyor olmasından dolayı 31 Aralık’tan önce bitirilen bir inşaat işi ile 1 Ocak’ta bitirilen bir inşaatın birim maliyetinde, aşağıdaki örneklerde görüleceği üzere maliyet yükü açısından ciddi farklılıklar olabilmektedir. Yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere;

* 2023 yılının içinde başlamış ve 31 Aralık 2024 tarihinden önce bitirilmiş 2-C sınıfındaki bir sanayi inşaatı için SGK’ya bildirilecek sigorta primine esas kazanç tutarı 3.611.250,00 TL iken (tablo-I),

* 2024 yılının içinde başlamış ve halen yapımı devam eden 2-C sınıfındaki bir sanayi inşaatının 31 Aralık 2025 tarihine kadar bitirilmesi durumunda SGK’ya bildirilecek sigorta primine esas kazanç tutarı 5.231.250,00 TL’dir. (Tablo-II)

* 2024 yılının içinde başlamış 2-C sınıfındaki bir sanayi inşaatının 31 Aralık 2026 tarihine kadar bitirilmesi halinde SGK’ya bildirilecek sigorta primine esas kazanç tutarı 8.370.000,00 TL’dir. (Tablo-III)

* 2025 yılının içinde başlamış 2-C sınıfındaki bir sanayi inşaatının 31 Aralık 2025 tarihinden kadar bitirilmesi durumunda SGK’ya bildirilecek sigorta primine esas kazanç tutarı 8.370.000,00 TL’dir. (Tablo-IV)