Sigortalıların e-Devleti üzerinden görüntülenen SGK hizmet dökümünde yer alan işten çıkış kodu gösterime kapatılmıştır. Bu düzenleme ile sigortalıların işten ayrılış nedeni hizmet dökümünde görünmemektedir.

İşe alım işlemleri aşamasında çalışanlardan istenilen hizmet dökümlerinde; daha önceki çalıştığı işyerlerinin ünvanı, bu işyerlerindeki meslek kodları, sigorta primine esas kazanç tutarları, eksik gün nedenleri, işe giriş ve işten çıkış tarihleri, işten çıkış kodları gibi birçok bilgiye ulaşılmasını sağlayan bu belge, özellikle İş Kanunu’nun 25/II maddesi kapsamında yapılan fesihlerde, işe alım süreçlerinde belirleyici bir unsur olarak kullanılabilmekteydi. Bu durum işçinin yapmış olduğu yeni iş başvurularının olumsuz sonuçlanmasına da neden olabilmekteydi.

SGK hizmet dökümünde yer alan işten çıkış kodu nedeniyle yeni iş başvurusu olumsuz sonuçlanan adaylar, eski işvereninden işten çıkış kodunun değiştirilmesini talep etseler de işten çıkış kodunun sonradan düzeltilebilmesi için fesih nedenini kanıtlayan belgelerin SGK’ya sunulması şart olduğundan işten çıkış kodu değiştirilemediği, hatta dava konusu olduğu durumlar da olabilmekteydi. Bu davalar işçi lehine sonuçlansa dahi davanın kesinleşme sürecine kadar geçen süre zarfında işten çıkış kodlarının düzeltilememesi nedeniyle çalışanların yeni iş bulma noktasında mağduriyetlere sebebiyet vermekteydi.

Yaşanan bu mağduriyetlerin akabinde Danıştay’ın 14.10.2024 tarihli emsal kararında, SGK kayıtlarında yer alan “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” çıkış kodunun işverenin tek taraflı beyanına dayandığı, henüz yargı denetiminden geçmemiş iddiaların resmi kayıtlara işlendiği, bu durumun çalışanın çalışma hakkını ve mesleki itibarını olumsuz etkileyebileceğini belirterek KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) ve çalışma hakkı açısından iptal kararı verdi.

Sosyal Güvenlik Kurumu da bu karar sonrasında, sigortalıların e-Devleti üzerinden görüntülenen SGK hizmet dökümünde yer alan işten çıkış kodunu gösterime kapatmıştır. Bu durum, çalışan yönü ile yaşanabilecek birtakım mağduriyetlerin önüne geçilmesini sağlamış oldu.

Bununla birlikte, normal şartlar altında kendi isteğiyle işten ayrılan bir işçi, haklı bir gerekçesi yoksa kıdem tazminatı alamazken mülga 1475 sayılı İş Kanunun halen yürürlükte bulunan 14 üncü maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca, 506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle  feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Son iş yerinde en az 1 yıllık kıdeminin bulunması ve bu durumu SGK’dan alacağı yazı ile belgelenmesi durumunda işçinin kıdem tazminatı hakkı mevcuttur.

Bu noktada emeklilik için yaş dışındaki şartlar sağladıktan sonra işten ayrılıp kıdem tazminatını alan işçinin tekrar çalışmaya başlamasında ise hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Tekrar çalışmaya başlayan ve yeni işyerinde 1 yıl çalıştıktan sonra yaş dışındaki diğer şartları sağlamış olması sebebiyle işten ayrılması durumunda ikinci kez kıdem tazminatını talep edebilir mi?  

Konu ile ilgili Yargıtay daireleri arasında iş ve sosyal güvenlik hukuku bakımından aynı konuda farklı kararların bulunması ve 22. Hukuk Dairesi’nin kapatılıp burada görev yapan üyelerin 9. Hukuk Dairesi’nde görevlendirilmesi üzerine her iki daire arasındaki görüş farklılıklarında uygulama birliğine gidilmesine karar verilmiştir. Buna göre;

• Yaş şartı hariç emeklilik sebebiyle işten ayrılmalarda işçinin daha sonra başka bir işverene ait işyerinde çalışmaya başlaması, ayrılmadan önce diğer işyeri ile görüşme ve hatta sözleşme yapması hakkın kötüye kullanımı olarak değerlendirilemeyeceği,
• Yaş hariç emeklilik kriterlerini haiz olan işçi bu yolla kıdem tazminatı alma hakkını sadece bir kez kullanabileceği,
• İşçinin yeniden çalışması halinde yaş dahil emeklilik sebebiyle ayrılması halinde bir yıl çalışma şartı mevcutsa, son işverenin de kıdem tazminatı ödemesi gerektiği belirtilmiştir.

İlgili ilke kararında “Yaş hariç emeklilik şartlarını yerine getiren işçi bu yolla kıdem tazminatı alma hakkını sadece bir kez kullanabilir.” denilmiş olup, ayrıca işçi yaşı gelip emekliliği hak etmişse ikinci defa da olsa son çalıştığı işyerinden şartları varsa kıdem tazminatı alabileceği belirtilmiştir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, yaş şartı hariç emeklilik şartlarını yerine getiren işçinin işyerinde 1 yıllık çalışma şartını da yerine getirmişse ikinci defa SGK’dan yazı almak sureti ile son çalıştığı işyerinde de kıdem tazminatı alabilmektedir. Kişinin kıdem tazminatını birden fazla kullanmasının önüne geçmek için yaş şartı hariç emeklilik şartlarını yerine getiren işçinin bu durumu belgelemesi adına SGK’dan alacağı yazının yanında şayet işe alım aşamasında istenilmemişse “SGK Hizmet Dökümü”nün istenilmesi sureti ile hizmet dökümünde önceki işyerlerinde “14 emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması” kodunun kullanıldığının tespiti halinde yukarıda belirtilen Yargıtay kararı uyarınca kıdem tazminatı ödenmemekteydi. Bu durum ise işveren yönü ile ayrı bir mağduriyete sebebiyet vermiştir